پایگاه خبری پرواز قلم
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
به گزارش پرواز قلم، در جهانی که صنعت خودرو هر روز مرزهای تازهای از فناوری، طراحی و قدرت را فتح میکند، نقش مهندسان خودرو بیش از هر زمان دیگری حیاتی و تعیینکننده شده است. امروز دیگر رقابت فقط بر سر سرعت یا مصرف سوخت نیست؛ بلکه نبردی است برای آیندهسازی: از پیشرانههای هوشمند و تکنولوژیهای خودران گرفته تا الکتریکیسازی تمامعیار و مواد سبکوزن نسل جدید.
در چنین فضایی، گفتوگو با کارشناسان و مهندسان برجسته میتواند نوری بیفکند بر پشتپردهی این پیشرفتها؛ آنچه در کارخانهها، آزمایشگاهها و خطوط توسعهی خودروهای مطرح دنیا رخ میدهد.
در همین راستا، من، دکتر سید محمدرضا حسینی علیآباد، این افتخار را دارم که در یک گفتوگوی اختصاصی، پای صحبت یکی از متخصصان برجسته حوزه مهندسی خودرو و خودروهای خارجی بنشینم؛ اکنون شما همراهان رسانه، دعوتید به این گفتوگوی ویژه.
در این گفتوگو میزبان یک کارشناس ارشد مهندسی خودرو هستیم که سابقه همکاری با پروژههای بینالمللی در حوزه طراحی سیستم تعلیق، ارزیابی پلتفرمهای مدرن اروپایی و آسیایی، و تحلیل فنی خودروهای وارداتی را در کارنامه دارد. او از معدود متخصصانی است که نگاهش ترکیبی از تجربه عملیاتی، دانش آکادمیک و ارتباط مستقیم با روندهای جهانی است.
مصاحبه گر: دکتر سید محمدرضا حسینی علی آباد
مصاحبه شونده: مهندس محمدمعین رشیدپور
1. خبرنگار: مهندس رشیدپور، شما سالهاست در خط مقدم تعمیرات و ارزیابی فنی خودروهای خارجی فعالیت دارید. اجازه بدهید از اینجا شروع کنم: سختترین بخش کار با خودروهای وارداتی در ایران چیست؟ سیستم پیچیدهٔ الکترونیک، کمبود قطعه، یا تفاوت استانداردهای ساخت؟
رشیدپور: خب بهتره برای جواب دادن به این سوال خودرو های وارداتی رو تقسیم بندی کنیم به سه دسته۱ـ اروپایی ۲ـچینی و ۳ـکره ای ژاپنی.
برای خودروهای اروپایی مشکل عمده نداشتن دسترسی به قطعات اورجینال و ابزار کار های به روز هستش به عنوان مثال خودرو های بنز و بی ام دبلیو هرساله آپدیت نرم افزاری یونیت های ماشین رو دارن که به علت تحریم و غیره ما دسترسی آنلاین به نمایندگی هارو نداریم زیاد.
خودرو های چینی هم کمبود قطعه به شدت چشم گیره هم غیر اصولی بودن طراحی چه از لحاظ گیربکس چه موتوری و چ سیستم برق و شبکه خودرو، و کیفیت پایین ساخت قطعات چینی به شدت آسیب پذیر هستند اما خودرو های کره ای و ژاپنی خیلی کم دردسر تر هستند در این موارد.
2. خبرنگار: در بررسیهای میدانی شما، کدام برندهای خارجی بیشترین ثبات مهندسی را در بازار ایران نشان دادهاند؟ و برعکس، کدام سازندهها با وجود ظاهر جذاب، در بخش فنی شما را غافلگیر کردهاند؟
رشیدپور: بیشترینثبات مهندسی رو میتونم اختصاص بدیم به خودرو های آلمانی و ژاپنی و در آخر کره ای.
کاملا مهندسی شده و اصولی طراحی شدن و در بابت تعمیرات هم فارغ از دیاگ تخصصی که یک مرجع کامل هست برای تعمیرکار ؛شاپ منوال های مختلفی ارائه دادن که کار آسون تر بشه.
اما خودرو های چینی هیچ اصولی در تعمیرات ندارن برای مثال یکی از مشکلات خودرو های تیگو فایو چری این است که زمانی که شما دی لایت روس سپر نصب میکنید گیربکس خودرو به مشکل میخورد بدون هیچ گونه کد خطایی یا راهنمایی یا فراخوان نمایندگی و این ایراد بعد از مدت ها تجربه فنی نمایان شده.
3. خبرنگار: بسیاری از خودروهای خارجی با تکنولوژیهای حساس و دقیق وارد کشور میشوند. از نگاه شما بهعنوان یک متخصص، کدام سیستمها بیشترین نرخ خرابی یا حساسیت را دارند؟ گیربکس، سیستم تعلیق، یونیتهای الکترونیکی، یا سیستم خنککاری؟
رشیدپور: بیشترین نرخ خرابی در ایران بعلت جاده های نامناسبی که داریم مربوط میشه به سیستم تعلیق.
بقیه سیستم ها خب خرابی طبیعی هستش ولی اگر بخواهیم جزئی نگری کنیم هر برند خودروی ضعف خاص خودشو داره به عنوان مثال خودرو های بی ام دبلیو که موتور با سیستم توربو شارژ دارند به بنزین ایران بسیار حساس بوده که در مدل های 730li و 530li ضعف پیستون شکاندن دارند به وفور.
4. خبرنگار: یکی از دغدغههای بزرگ مالکان خودروهای خارجی، انتخاب تعمیرکار مطمئن است. برای تشخیص یک تعمیرگاه واقعاً متخصص، چه ملاکهایی را پیشنهاد میکنید؟ تجهیزات، دانش فنی، سابقه یا شیوه تشخیص و عیبیابی؟
رشیدپور: خب تمامی ملاک هایی که عنوان کردید مهم است اما باید اولویت بندی کرد.
به نظر بنده ابتدا مهم ترین چیز دانش فنی و سابقه کاری الویت داره. سپس داشتن فضای تعمیرگاهی مناسب و تجهیزات کافی و یکی از مهم ترین موارد در حال حاظر سلامت کار تعمیرکار هستش از نظر دزدی نکردن و … همیشه برای رفتن به یک تعمیرگاه نباید گول ظاهر رو خورد چون ممکنه به شما خسارت های زیادی بزنه سعی کنید از کسی رفته دیده کار انجام داده بپرسید و برید تا تبلیغات هایی که نصف شون ظاهر سازی هستن.
بنظر من بی ام دبلیو سری هفت فرمان، گیربکس و شاسی در هماهنگی شگفتانگیزی هستن . و هر پیچ بدنه، سیستم خنککاری و انتقال نیرو دقیقاً بهخاطر عملکرد طراحی شده .
البته خیلی خودرو های دیگری هستند بهتر اما بنده راجب خودرو های داخل ایران صحبت میکنم که تعداد زیادی از آنها هست و این نظر راجب خودروی بنزینی بود .
خودرو های هیبرید هم بی ام دبلیو i8یکی از پیچیدهترین ساختارهای نرمافزاری و الکتریکی در صنعت خودرو. مهندسی ممتاز در انتقال نیرو و بهره وری کامل جهت تولید برق از چرخها و شتاب فوق العاده.
5. خبرنگار: از تفاوتهای عمیق بین مهندسی خودروهای اروپایی، ژاپنی و کرهای برایمان بگویید. آیا این تفاوتها در مرحله تعمیر و نگهداری هم خودش را نشان میدهد؟
رشیدپور: خودروی آلمانی پیچیده ترین و در عین حال سوار کار اگر باشید ساده ترین نوع از نظر تعمیرات و نگه داری هستش اما استهلاک قطعات بالا میباشد و با جاده و سوخت و روغن ایران هم سازگار نیست .
خودروی ژاپنی خودروی کم استهلاک ساده تر از آلمانی ها از لحاظ تعمیرات و نگه داری و برای شرایط ایران کاملا مساعد هستش.
خودرو های کره ای هم ساده هستن استهلاک قطعات دارن اما خب به نسبت قطعات ارزان تری دارن و رند بازار کار هستن.
6. خبرنگار: شما سالهاست با نسلهای مختلف گیربکسهای اتوماتیک کار کردهاید. وقتی صحبت از گیربکسهای ۶، ۸ یا حتی ۱۰ سرعته مدرن میشود، مهمترین نکتهای که مردم باید درباره نگهداری آن بدانند چیست؟
رشیدپور: مهم ترین نکته ای که میشه گفت: سر تایم انجام دادن سرویس های دوره ای گیربکس هستش و همچنین استفاده از روغن و فیلتر اورجینال. استفاده از سیستمهای شیفت و ترمز مناسب، جلوگیری از شروع و توقف ناگهانی، و رانندگی با سرعت مناسب و تغییرات سرعت صحیح.
7. خبرنگار: برخی خودروهای خارجی با وجود مهندسی بالا، در شرایط آبوهوایی یا سوخت ایران عملکرد ایدهآل ندارند. به نظر شما کدام بخش بیشترین آسیب را از کیفیت سوخت میبیند؟ انژکتورها، سنسورها، کاتالیزور یا کل سیستم احتراق؟
رشیدپور: بیشترین بخشی که آسیب میبیند کاتالیزور و توربو شارژ هستش که این ها با اسیب دیدن خود شروع به آسیب زدن به بخش های دیگری مثل پیستون سوپاپ و سنسور اکسیژن میزنند .
8. خبرنگار: اگر بخواهید سه مشکل رایج اما کاملاً قابل پیشگیری را نام ببرید که در بیشتر خودروهای خارجی دیده میشود، آن سه مورد کداماند؟ و علت اصلی بروز آنها چیست؟
رشیدپور: خودرو های خارجی اگر بخواهیم 3 مشکل رایج شونو عنوان کنیم: ابتدا باید از مشکل بزرگ لاستیک و جلوبندی گفت که یکی مهم ترین علت های خرابی آن جاده های غیراستاندارد ایران هستش و همچنین عادت بد رانندگی مالکین خودرو. دوم مشکل کاتالیزور و اگزوز هستش که بعلت کیفیت پایین سوخت بسرعت باعث گرفتگی و ذوب شدن کاتالیزور میشود همچنین در خرابی توربو شارژ هم تاثیر دارد. سوم مشکل خنک کاری بخش موتوری و گیربکس خودرو هستش و علت آن استفاده از ضدیخ تقلبی و یا استفاده اشتباه مالکین از آب معمولی در سیستم خنک کاری خودرو هستش که باعث گرفتگی رادیاتور اب خنک کن روغن موتور و گیربکس میشود. همچنین خرابی واترپمپ.
9. خبرنگار: شما تجربه کار با خودروهای لوکس، نیمهلوکس و اقتصادی را دارید. از نگاه یک مهندس، تفاوت اصلی در «نوع مهندسی» میان یک خودروی لوکس آلمانی و یک خودروی اقتصادی کرهای چیست؟
رشیدپور: خب جواب این سوال رو با ذکر یک مثال میخواهم بدهم، آلمان برای سیستم شیشه شور خودروی خود داخل منبع شیشه شور و نازل های آب پاش شیشه شور گرمکن گذاشته یا در سیستم چراغها زمانی که لامپ راهنما یا لامپ خطر عقب میسوزد با روشن شدن یک لامپ دیگر مثل لامپ چراغ کوچک عمل راهنما یا روشن شدن خطر عقب انجام میشود یا داشتن سنسور سطح مخزن اب که شما اگر آب رادیاتور به مقدار یک لیتر کم شد با روشن شدن الارم پشت آمپر آگاه شوید و این امر از اتفاقات خطرناک بعدی مثل جوش آوردن و آسیب به موتور جلوگیری میکند.
فارغ از آپشن های خودرو این ها ریز بینی های طراحی آلمانی هستش اما خودروی اقتصادی کره ای فقط نیاز حمل و نقل و جایی شمارو تامین میکند و هیچ گونه از این ریزه کاری هارو ندارد و داری یک زمینه طراحی عادی هستش.
10. خبرنگار: در زمینه سیستمهای تعلیق پیشرفته، مثل Air Suspension یا Adaptive Suspension، بیشترین خطاهایی که باعث خرابی زودهنگام این سیستمها میشوند چیست؟
رشیدپور: خب بیشترین خطا در خرابی این سیستم اول برمیگرده به فرهنگ رانندگی صحیح مثلا از روی چاله ها و دست انداز ها با سرعت عبور نکنید. خودرویی که تعلیق بادی دارد رو به آفرود یا جاده خاکی نباید برد. باد لاستیک ها رو همیشه تنظیم کنید و سالی یکبار میزان فرمان لیزری خودرو برده شود. به صدا ها باید حساس بود چون ممکن است خرابی یک قطعه کوچک مثل بوش کمک به خود کمک آسیب بزند.
11. خبرنگار: بسیاری از مردم فکر میکنند خودروهای خارجی «خراب نمیشوند»؛ اما شما از نزدیک با واقعیت سروکار دارید. به نظر شما بزرگترین تصور اشتباه مردم درباره خودروهای وارداتی چیست؟
رشیدپور: خودرو داخلی یا خارجی ندارد خرابی برای همه هست چ بسا خرابی خودرو خارجی دردسر بیشتری دارد برای مالک. به عنوان مثال اگر یک خودروی پژو 206 در شهر کوچکی در استان های غربی یا شرقی ایران خراب شود همه جا قابل تعمیر است اما خودرو خارجی متخصص خاص خود را دارد و حتی جا به جایی آن با یدک کش معمولی امکان پذیر نیست و باید با خودرو بر کفی انجام شود. خودرو های خارجی به روغن و سوخت حساس تر هستند و از آن رو با ضعف وجود قطعه اصلی در بازار مواجه هستند. مثلا مالکین خودرو bmw هر دوسال یکبار اکثرا واترپمپ یا رادیاتور آب تعویض میکنند.
12. خبرنگار: اگر قرار باشد یک خودرو را بهعنوان «متعادلترین گزینه مهندسی» در بازار ایران معرفی کنید ـ یعنی از نظر دوام، کیفیت ساخت، قطعهپذیری و تکنولوژی ـ انتخاب شما چیست و چرا؟
رشیدپور: خودرو تویوتا. طراحی تویوتا از لحاظ استهلاک قطعات کمترین استهلاک رو داشته چون کیفیت قطعه بالاست و شرایط سازگاری بهتری هم دارد. با مصرفی های بی کیفیت مثلا شما روغن ایرانی هم داخل موتور خودرو بریزید مشکلی ندارد. نگهداری آسان تر و دغدغه تعمیراتی کمتر سواری راحتی دارند بسته به نوع آپشن بندی خاص خود را دارند و مصرف سوخت کمتری دارند.
13. خبرنگار: در کارنامه کاریتان حتماً با خودروهایی مواجه شدهاید که از نظر مهندسی شما را واقعاً شگفتزده کرده باشند. نزدیکترین خودرو به مفهوم «مهندسی ناب» از نگاه شما کدام است؟
رشیدپور: مهندسی ناب معمولاً تعریف خودروییه که بدون اغراق در ظاهر و آپشن تمرکز اصلیش روی عملکرد مهندسی، دقت فنی، و خلوص تجربه رانندگی باشه.
14. خبرنگار: شما سالها به سیستمهای تشخیص خطا و دیاگ مسلط بودهاید. آیا میتوان گفت آینده تعمیرات به سمت نرمافزارمحوری کامل میرود؟ و اگر بله، این تغییر چه چالشهایی برای مهندسان قدیمی ایجاد میکند؟
رشیدپور: در همین حال حاظر نیز بخش عمده و اصلی از راه های تشخیص خطا دیاگ و نرم افزار بوده چ بسا که دیگر نیاز نیست با آزمون و خطا و تجربه قبلی به ایراد رسید حتی در زمینه نقشه خوانی یا تعمیرات قطعات موتوری زیر بندی تمامی فایل ها در قالب نرم افزار موجود بوده و فقط کافی است زبان فنی خوبی داشته باشی و شخص تعمیرکار راه هزاران قدم جلوتر می اندازد ولی تعمیرکاران قدیمی بعلت تجربه ای کار کردن و آزمون و خطایی در مقابل تکنولوژی های جدید خودرو ها و سیستم های جدید ناتوان هستند و باید خود را ارتقا بدهند در این زمینه وگرنه نمیتوانند روی خودرو های بروز کار کنند.
15. خبرنگار: یکی از بحثهای مهم این روزها، تأثیر مهندسی مدرن بر هزینه نگهداری است. به نظر شما، آیا پیچیدهتر شدن خودروهای خارجی الزاماً باعث افزایش هزینه تعمیر میشود؟ یا هوشمند شدن سیستمها میتواند هزینهها را کاهش دهد؟
رشیدپور: خب کاملا بدیهی هستش هرچقدر سیستم به روز تر یعنی علم وقت مهندسی و هزینه بسیار زیاد تری صرف اونشده و قطعا در تعمیرات هم هزینه ها بیشتر میشه. در خودرو های برقی خب خیلی سیستم ها حذف شده و خیلی قطعات مصرفی کمتر شده و این یعنی هزینه کمتر. اما اگر خود قطعات و سیستم ژنراتور اینورتر کابل های فشار قوی و … به مشکل بخورند یا حتی خود باتری خب هزینه بیشتری دارد البته فاز تعمیراتی اینها هنوز اشباع نشده و بیشتر جنبه تعویضی دارند اگر تعمیرات دقیق تر و تخصصی تر انجام بشه هزینه ها هم مسلماً کمتر می شود ولی درباره خودرو های بنزینی با پیشرانه توربو هیچ فرقی نمیکند و هزینه ها بیشتر هم میشود.
16. خبرنگار: اگر بخواهید یک توصیه طلایی به مالکان خودروهای خارجی بدهید، توصیهای که واقعاً از خراب شدنهای بزرگ جلوگیری کند، آن یک جمله چیست؟
رشیدپور: مهم ترین توصیه بنده این است که سعی کنند اطلاعات عمومی خود را در رابطه با نوع خودروی خود بالا ببرند که مثلاً مصرفی های ماشین شون چی هستش و در چه تایمی تعویض کنند و همچنین سعی کنند از قطعات اورجینال و اصلی استفاده کنند وگرنه دوباره در تایم نزدیک تر باید همان هزینه را پرداخت کنند.
17. خبرنگار: سختترین یا پیچیدهترین خودرو خارجی که تا امروز تعمیر کردهاید کدام بوده؟ چه چیزی آن را نسبت به بقیه متفاوت و چالشبرانگیز کرده بود؟
رشیدپور: خودرو های زیادی تعمیرات انجام دادیم که واقعا وسخت پیچیده و حساس بوده اند. اما سخت ترین خودرویی که روی اون تعمیرات انجام دادم و اونم بعلت نبود ابزار های مخصوص که نیاز تعمیرات این خودرو بوده برای ما سخت بود خودروی DS3 بوده. خودروی فرانسوی سه سیلندر توربو و یکی مهم ترین تفاوت های آن با موتور خودروی هایی که با تسمه تایم کار میکنن این است که تسمه داخل روغن کار میکند و این بنظر من ضعف بزرگیه چون اگر مالک دیر اقدام کنه به تعویض تسمه، تسمه ریش ریش میشه و میرود داخل توری اویل پمپ و باعث اتفاقات بدی مثل یاتاقان زدن خودرو میشود. یعنی شما هم استرس پاره شدن تسمه و سوپاپ کج کردن دارید هم یاتاقان زدن و ما بدون هیچ گونه ابزار مخصوصی موتور این خودرو رو تعمیر کردیم با ابراز هایی که بصورت دست ساز ساختیم.
18. خبرنگار: از نگاه شما آینده صنعت خودرو، چه برای تعمیرکاران و چه برای مهندسان، به چه سمتی میرود؟ آیا خودروهای تمامالکتریکی، خودران یا هیبریدی در ایران جایگاهی خواهند داشت؟
رشیدپور: ببینید در سطح جهانی اگر بخواهیم جواب بدیم شرکتهای بزرگ مانند تسلا،، بیامو، تویوتا، فولکسواگن روی پلتفرمهای کاملاً برقی تمرکز کردهاند. و پیش بینی شده تا سال 2035 حدود 60 درصد خودرو های فروخته شده برقی باشند و در داخل ایران هم احتمالاً ابتدا به سمت خودروهای هیبریدی میرود چون نیاز به زیرساخت شارژ کمتر دارند. شرکتهایی مثل ایرانخودرو و سایپا هم قطعا از همکاری با برندهای چینی استفاده میکنند. خودرو های خودران هم فعلا در فاز تحقیقاتی هستند.
19. خبرنگار: اگر قرار باشد ترکیب ایدهآلِ «مهندسی»، «دوام»، «طراحی» و «تکنولوژی» را در یک خودرو جمع کنید، ویژگیهای آن خودرو چه خواهد بود؟
رشیدپور: از نظر بنده ترکیب این گزینه ها در یک خودرو، در واقع یعنی رسیدن به یک تعادل بین ظاهر، عملکرد، طول عمر و هوشمندی طراحی هم باید ظاهری زیبا داشته باشد و عملکردی مناسب. از نظر آیرودینامیک خودرو راحتی نشستن ؛دید راننده و …. از لحاظ مهندسی بخواهیم اشاره کنیم باید شاسی کاملا سبک و در عین حال مقاوم باشد. موتور و انتقال نیرو با راندمان بالا؛ ترکیب قدرت و در عین حال مصرف سوخت پایین سیستم های کنترل پایداری کنترل کشش هوشمند که فعالانه هندلینگ امن را حفظ کنند و ترمز گیری کاملا دقیق و ایمن باشد. از لحاظ دوام کیفیت در نوع رنگ و متریال داخلی که در برابر گرما سرما رطوبت و … مقاوم باشد. و همچنین از لحاظ کیفیت قطعات الکترونیکی و مکانیکی وابسته به تعمیرات نباشد زیاد مثل برند تویوتا.
20. خبرنگار: و در پایان، مهندس رشیدپور، صنعت خودرو را در یک جمله چگونه تعریف میکنید؟ جملهای که عصاره تجربه شما باشد.
رشیدپور: صنعت خودرو را میتوان یک صنعت مادر نام برد که ترکیب چندین صنعت مختلف مثل فناوری، نرم افزار حمل و نقل و … را در برمیگیرد و ترکیب مهندسی، طراحی، تولید انبوه، زنجیره تأمین و خدمات پس از فروش است. علم الکترونیک و کامپیوتر مخابراتی و مکانیک سیالات و جامدات متالوژی ریخته گری و …. در این صنعت ترکیب شده و واقعا میشه گفت دریای وسیعی از علم هستش که علوم مختلف مثل قطره های کوچک آب آن را تشکیل داده اند و هرکس وارد این عرصه بشود عاشقانه فعالیت میکند و صنعتی است پایان ناپذیر و روز به روز آپدیت میشود.
گفتوگوی امروز با مهندس رشیدپور تنها یک مصاحبه نبود؛ پنجرهای بود رو به واقعیتهای فنی، مهندسی و پشتپردهٔ خودروهای خارجی در ایران. او با سالها تجربه عملی، نگاهی کمنظیر و ذهنی دقیق، ما را با ظرافتهای پیچیده دنیای خودرو آشنا کرد؛ از نقاط قوت پلتفرمهای مدرن گرفته تا آسیبپذیری سیستمهای حساس در شرایط کشور، از چالشهای تعمیرات تخصصی تا آیندهای که در آن خودروها بیش از هر زمان دیگر هوشمند و نرمافزارمحور خواهند شد.
این گفتگو نشان داد که مهندسی خودرو چیزی فراتر از تعمیر و نگهداری است؛ یک دانش عمیق، یک هنر دقیق و یک مسئولیت بزرگ در قبال جان و امنیت مردم. مهندس رشیدپور با بیانی شفاف و حرفهای، بخشی از دانشی را که حاصل سالها تجربه و تلاش است با ما و مخاطبان رسانه درمیان گذاشت؛ دانشی که بدون شک میتواند راهنمای بسیاری از علاقهمندان، مالکان و فعالان صنعت خودرو باشد.
در پایان، از ایشان بابت همراهی صادقانه و توضیحات ارزشمندشان سپاسگزاریم و امیدواریم این مصاحبه بتواند تصویری روشنتر از واقعیتهای مهندسی خودرو برای مخاطبان ارائه دهد و زمینهساز گفتگوهای تخصصی بیشتری در آینده باشد.
